Rosnący dług publiczny
Narodowy bank Hiszpanii – Banco de Espana poinformował w piątek, że dług publiczny w ich kraju pomiędzy 1 a 30 września bieżącego roku wzrósł o 11,8 mld euro. W ujęciu rocznym, między wrześniem 2017 roku, a wrześniem 2018, dług publiczny Hiszpanii wzrósł o 41,5 mld euro, czyli 3,6%. Łączne zadłużenie hiszpańskiej administracji publicznej osiągnęło historyczną wartość 1,17 bln euro. Oznacza to, że stanowi ono już ponad 98% PKB. Zaprezentowane dane oznaczają, że dług publiczny tego kraju utrzymuje się na poziomie przekraczającym 1 bln euro nieprzerwanie od 41 miesięcy.
Większy przyrost zadłużenia miał miejsce jedynie w styczniu. Wtedy wzrósł o ponad 12,1 mld euro. Patrząc na koniec 2017 roku, iberyjski kraj zajął niechlubne podium, z najwyższym deficytem administracji publicznej, o równowartości 3,1% PKB. Drugie miejsce na podium zajęła Portugalia z wynikiem 3%, trzecie Rumunia 2,9%. Nawet mocno zadłużone Włochy wypadły lepiej, zwiększając zadłużenie w 2017 o 2,4% PKB. Rząd premiera Sancheza spodziewa się, że w tym roku deficyt wyniesie 2,7% PKB. To poniżej 3-porocentowego limitu Unii Europejskiej, ale wciąż powyżej poprzedniego celu wynoszącego 2,2%. Biorąc pod uwagę malejące tempo wzrostu PKB ( w okresie kwiecień-czerwiec wzrost zaledwie 0,6%), oraz znaczący, bo aż o ponad połowę spadek tempa wzrostu konsumpcji gospodarstw domowych, a także znaczący spadek eksportu możemy się spodziewać, że realizacja założonego planu zadłużenia też będzie trudna do osiągnięcia. Nie jest to pozytywny scenariusz, tym bardziej, że wszyscy analitycy ostrzegają, że okres dobrej koniunktury na światowych rynkach dobiegł końca, a przed nami czas na spowolnienie.
Trudne wyzwania przed Hiszpanią
Wszystkie powyższe czynniki stawiają bardzo duże wyzwanie przed rządzącymi. W 2011 roku wprowadzono do konstytucji limit deficytu budżetowego i długu publicznego, co miałoby zagwarantować stabilność budżetu. Zmieniony artykuł 135 ustawy zasadniczej przewiduje, że ani rząd, ani wspólnoty autonomiczne nie mogą przekraczać limitów określonych przez Unię Europejską. Nowelizacja wejdzie w życie w 2020 roku, więc zostało mało czasu na działanie.
Niemcy wzorem do naśladowania
Dla Hiszpanów wzorem do naśladowania mogą być Niemcy. W ciągu siedmiu lat zredukowały dług publiczny o 20%. W 2017 roku zmniejszył się on o około 53 mld euro, do 2,093 biliona euro. Redukcja była możliwa dzięki rosnącym wpływom podatkowym i wyjątkowo niskim stopom procentowym. Jeszcze w 2010 roku relacja długu publicznego do produktu krajowego brutto wynosiła 80,9%. Tylko w 2017 roku ten stosunek spadł o 4,1 punktu procentowego i aktualnie wynosi 64,1%.
Hiszpani jeszcze daleko, aby osiągnąć takie zadłużenie, jakie ma Gracja czy Włochy. Niemniej i tak sytuacja jest mocno niepokojąca. Niestabilny rząd z wątpliwym poparciem społecznym może mieć problem, aby utrzymać w ryzach zadłużenie w realiach nadchodzących spowolnień gospodarczych.